در روزگاران بسیار قدیم انسان به دلیل آزمون و خطا های بسیاری که در جهت تکامل و رسیدن به یک مسیر ایده آل طی کرد در جهت بهبود کیفیت در تمام امور تصمیم به وضع قوانین و مقررات خاصی در حوزه های مختلف زندگی بشر کرد.
وضع قانون و مقرارت ها در تمام حوزه ها توسط نهاد مورد اعتماد در جهت تعیین کیفیت و مشخصات مطلوب خدمات یا کالا ها به اسم استاندارد نامگذاری شد.
از انجا که این مقاله مربوط به استاندارد های نفت و گاز و پتروشیمی میباشد به توضیح جامع و کامل در این حوزه میپردازیم .این اینکه تا پایان با ما هستید از شما سپاسگذاریم.
در سال های دور در اواخر قرن نوزدهم و اوایل قرن بیستم به علت حوادث و مشکلاتی که در صنایع مختلف در ایالات متحده آمریکا از جمله انفجار بویلر ها در نیروگاه رخ داد ،مهندسان بر آن شدند تا قوانین و مقرارت خاصی در خصوص هر یک از سیستم ها و تجهیزات صنعتی با انجام آزمایشات مختلف در جهت رفع این مشکلات وضع کنند.
در همین راستا در سال های 1911 تا 1921 انجمن های استاندارد سازی مختلفی در آمریکا ایجاد شدند. از اصلی ترین این انجمن ها میتوان به انجمن استاندارد های آمریکا (ASA)، موسسۀ آمریکایی تولید فولاد (AISC)، انجمن جوشکاری آمریکا (AWS) و انجمن مهندسان مکانیک آمریکا (ASME) اشاره کرد. اهداف اصلی و کلی وضع قوانین و استاندراد در این حوزه را میتوان به بهبود اقتصاد جامع (صرفه جویی در مصرف منابع)، حمایت از مصرف کننده، حفظ ایمنی و بهداشت محیط زیست، ایجاد ارتباط بهتر اشاره کرد.
علاوه بر اصطلاح استاندارد ممکن است در این حوزه با اصطلاحات کد (code) و اسپک (specification ) یا به اختصار “SPEC”هم برخورد کنیم که به صورت کلی میتوان کد (code) ، را مدرک استانداردی دانست که به وسیله چند مرجع مورد قبول واقع گردیده و دارای قدرت قانونی است و یا این که در یک قرارداد تجاری مورد توافق قرار گرفته باشد.
به عنوان مثال، کدهای پایپینگ الزاماتی برای طراحی ، ساخت ، تست و بازرسی لوله‌ها ، فیتینگ ها و سیستم‌های پایپینگ تعریف می‌کنند.
اسپک (specification ) یا به اختصار “SPEC” ، را نیز میتوان خلاصه‌ای از استانداردهای مربوطه به همراه تجربه یک شرکت که برای استفاده در پروژه‌های همان شرکت و یا شرکت‌های همکار آن مورد استفاده قرار می‌گیرد.
سازمان‌های تدوین کننده استانداردهای صنعتی :
در جهت وضع استاندارد ها سازمان ها و مراکز متعددی در حال فعالیت میباشند ولی به طور کلی استاندارد های آمریکایی نسبت به سازمان های اروپایی خود ضریب اطمینان بالاتر و کاربرد های ببین المللی بیشتر هستند.
از استاندارد های بسیار معروف آمریکایی میتوان به استاندارد
1. 1-API
2. ASME/ANSI
3. ASTM
4. NFPA
اشاره کرد و استاندارد های معروف اروپایی
1. DIN
2. ISO
3. BSI و چند استاندارد دیگر اشاره کرد.

استاندارد API
انجمن نفت آمریکا American Petroleum Institute- API در سال 1919 در آمریکا تشکیل شد. این انجمن استاندارد های مورد نیاز در صنایع مرتبط با نفت و گاز را تدوین می‌کند. استاندارد API به طور کلی مباحث مرتبط با ساختار مواد تشکیل دهندۀ لوله ها و تجهیزات نفتی، سیستم های پایپینگ، مخازن تحت فشار و مخازن ذخیرۀ فراورده های نفتی را بررسی می­‌کند.
انجمن نفت آمریکا ضمن فعالیت و همکاری با شرکت های مختلف، هر ساله مطالب جدیدی در زمینه های اکتشاف و تولید، اندازه گیری نفت، بازاریابی، انتقال، پالایش، ایمنی و آتش نشانی، بهداشت و محیط زیست و توزیع نفت منتشر میکند. این شرکت بزرگترین مرجع فنی و مهندسی در خصوص صنایع نفت و گاز در جهان به شمار می‌آید. استاندارد API شامل 685 دستورالعمل و کد اجرایی است که بسیاری از آنها در آمریکا و برخی کشورهای دیگر به صورت قوانین لازم الاجرا درآمده اند.

استاندارد ASME
انجمن مهندسان مکانیک آمریکا American Society of Mechanical Engineering -ASME در اوایل قرن بیستم میلادی و در سال 1911 در شهر نیویورک تشکیل شد. این انجمن یک سری قوانین در خصوص سیستم ها و تجهیزات مکانیکی در صنعت وضع کردند.
از آنجایی که استاندارد های تهیه شده توسط ASME مورد تأیید سازمان استاندارد آمریکا یعنی ANSI قرار میگیرد، استانداردهای ASME و ANSI در بسیاری از مسائل از جمله پایپینگ باهم همپوشانی دارند و در بیشتر منابع اسم آنها در کنار هم می‌آید. به عنوان مثال ASME/ANSI B16.10.
استاندارد ASME به تولیدکنندگان قطعات و دستگاه ها مهر تأیید میدهد تا کیفیت و مطابقت با کد در محصولات آنها تضمین شود. کد ASME تنها کد شناخته شده ای است که برای تأیید، بازرسی و کنترل یک بخش مستقل را لازم است. چنانچه کارخانۀ مربوطه نتواند الزامات را رعایت کند، ASME آن را مجبور خواهد کرد تا تولید محصول را متوقف کند.
استاندارد ASME شامل یازده بخش مختلف (Section) است که هرکدام به بررسی یک سری تجهیزات خاص می‌پردازند.
استاندارد ANSI
موسسۀ استاندارد های ملی آمریکا American National Standards Institute (ANSI) ابتدا در سال 1918 با عنوان انجمن استاندارد آمریکا (ASA) تأسیس شد و در سال 1967 به ANSI تغییر نام پیدا کرد. در حقیقت ANSI یک سازمان مرکزی شامل بیش از 200 سازمان بزرگ است که به کار تدوین استاندارد در حوزه های مختلف صنعتی مشغول هستند. کدهای ANSI به عنوان استانداردهای ملی ایالات متحدۀ آمریکا شناخته میشوند و از اعتبار بسیار بالایی در سطح جهان برخوردار هستند.
از جمله استانداردهای بسیار پرکاربرد در طراحی سیستم های پایپینگ (Piping) میتوان به کد ANSI B31 اشاره کرد. رعایت کد ANSI/ASME B31 برای لوله های تحت فشار در آمریکا و کانادا لازم الاجرا میباشد. این کد ها شامل استاندارد شیرآلات صنعتی و استاندارد های ابعادی اندازۀ لوله ها و تیوب ها، فلنج ها، پیچ ها، مهره ها و شیرآلات می‌­باشند.
استاندارد های ANSI به مرور زمان در حال به روز رسانی هستند و استفاده کنندگان باید توجه داشته باشند که در هنگام اجرای پروژه از استاندارد مربوط به چه تاریخی استفاده میکنند.
استاندارد ASTM
انجمن آمریکایی تست و مواد ( American Society for Testing and Materials) در سال 1898 به منظور تدوین استانداردهایی دربارۀ مشخصات و کارایی مواد، محصولات و سرویس های لازم تأسیس شد. استاندارد ASTM ارائه شده در سال 1983 شامل 66 جلد بود که به 16 بخش (Section) مختلف تقسیم میگردید. این بخش ها شامل مواردی چون مشخصات استاندارد روش های تست (Test Method)، تقسیم بندی (Classification)، تعاریف (Definition)، روش های علمی (Practices) و سایر موارد بودند.
تمام موادی که در سیستم های Piping به کار میروند، مانند لوله ها، اتصالات، شیرآلات صنعتی و کلیۀ تجهیزات و دستگاه ها تحت آزمایش های مربوط به ASTM قرار گرفته و تأییدات لازم و شماره مشخصه و درجه را دریافت کرده اند
استاندارد NFPA
انجمن ملی آتشنشانی امریکا( American National Fire Protection Association ) یا به اختصار ” NFPA ” استانداردهایی برای ایمنی و حفاظت در برابر آتش وضع و منتشر می کند. به صورت جامع، تمامی مسائل مرتبط با آتش، ایمنی ، الزامات ساخت و طراحی وسائل و تجهیزات مقابله با آتش را دربر میگیرد.
استاندارد NFPA در مقایسه با سایر استانداردهای بین المللی آتش، از استاندارد بالاتری برخودار است و تمام سازمانهای مشابه آن را به عنوان یک مرجع می شناسند.
در این استاندارد با مسائلی همچون پمپ های آتشنشانی،سیستم های آبپاش ، لوله کشی سیستم های مقابله با آتش، دستورات ایمنی ، انواع سیستم های خاموش کننده ، دستورالعمل کار با مایعات قابل اشتعال و بسیاری مطالب دیگر پوشش داده میشود
دامنه کاربردهای این استاندارد بسیار وسیع و در تاسیساتی همچون نفت و گاز و پتروشیمی، منازل، ساختمان ها، نیروگاه، مخازن سوخت ، و در کل هر حوزه ای که با مواد قابل اشتعال و ریسک آتش وجود دارد، این استاندارد کاربرد دارد.

سیستم های لوله کشی شامل لوله ها، اتصالات و شیرآلات در صنایع مختلف از جمله صنایع فرآیندی، نیروگاهی و آب و فاضلاب کاربرد گسترده ای دارند. از این رو تدوین آیین نامه ها و مقررات برای این سیستم ها در صنایع مختلف از اهمیت ویژه ای برخوردار است. در این مقاله به بررسی استاندارد شیرآلات صنعتی و لوله ها پرداخته خواهد شد.
در این راستا، استاندارد ها یا به عبارت بهتر کد های استانداردی، مشکلاتی از قبیل هزینه و دردسرهای اضافی و سردرگمی مجریان طرح در طی اجرای پروژه را کاهش داده اند. علاوه بر این، استاندارد سازی قادر است تجربیات صنعتی با نتایج به اثبات رسیده را در زمینه های مختلف مانند انتخاب، نصب و راه اندازی تجهیزات به صورت مستند در اختیار صنایع مربوطه قرار دهد.

لوله
تصور کنید میخواهید به حمام بروید ،با خیالی آسوده پاهایتان را در داخل دمپایی حمام میکنید شیر آب را باز کرده و جریان روان آب را بر روی سرتان حس میکنید
جریان آب از منبع ،قطعا به وسیله مجموعه ای از لوله ها و اتصالات راه به حمام شما پیدا کرده است.
در این مقاله قصد داریم لوله را به صورت کامل بررسی کنیم .
شاید برایتان بسیار جالب باشد اگر بدانید نتایج باستان شناسی در اطراف تخت جمشید نشان می دهد که ایرانیان باستان برای انتقال آب به سایر نقاط ساختمان از انواع لوله و اتصالات استفاده می کردند.
در گذشته های دور در زمان اجداد ما که زندگی در طبیعت برایشان امری بدیهی بود متوجه شدند برای انتقال آب میتوانند از گیاهانی که که دارای تنه یا ساقه تو خالی بودند مثل نی و بامبو استفاده کنند. بعد ها با پیشرفت بشر ،تولید لوله ها با مواد طبیعی مانند چوب و گل افزایش یابد.
و اما لوله چیست؟
لوله( pipe):به یک مقطع توخالی که لزوما قرار نیست استوانه ای باشد و برای انتقال مواد قابل جریان،مانند مایعات،گازها مواد غذایی و یا حتی پودر ها استفاده می‌شود. از لوله‌ها همچنین برای ساخت سازه ها نیز استفاده می‌شود.
لوله ها از لحاظ پارمتر های جنس،روش تولید،قطر و ضخامت با هم متفاوت هستند.

جنس لوله ( برای اطلاعات بیشتر میتوانید مقاله های مربوطه را در همین سایت ببینید)
• فولادی
• استیل یا فولاد ضد زنگ
• گالوانیزه
مقطع لوله
• گرد
• مربع
• مستطیل
روش تولید
• مانیسمان
• درزدار

قطر خارجی لوله (OD)
ضخامت دیواره (WT)
بیان کرد.
لوله مانیسمان
در قرن نوزدهم دو برادر آلمانی به نام های هارد و مکس مانسمان موفق به تولید لوله ازطریق شمش فولادی به جای ورق شدند. آنها توانستند روشی ابداع کنند تا با تولید لوله های بدون درز با ضخامت بالا، مسئله فشار انتقال سیالات مخصوصاً نفت را در آن زمان، به حد جدی کاهش دهند.
لوله های بدون درز یا لوله های مانیسمان
در فرایند تولید این لوله ها از شمش استفاده میشود آسیب پذیری بسیار کمی دارد و از لحاظ قیمت نسبت به لوله های درزدار گران تر است